Về cha già Quynh

Cái nghèo nơi Người Cha Kính Yêu

Ngày đăng:22-07-2018 |4:55 AM | 344 Lượt xem

Cái nghèo nơi Người Cha Kính Yêu

Thời khắc tưởng nhớ ngày Cha rời xa chúng con đã gần đến. Nhanh quá, Cha đã về Cõi phúc được 6 năm rồi! Dù vậy hình bóng của Cha vẫn đang hiển hiện cách sống động nơi tâm khảm mỗi người chúng con. Để tưởng nhớ và bày tỏ lòng tri ân với Ngài, nhân dịp này con có một vài tâm tình chia sẻ và họa lại hình ảnh người Cha Kính Yêu – Cha cố Lau-ren-sô Phạm Hân Quynh, với nhân đức khó nghèo. 

Khi sự cấm đạo dưới thời Hoàng đế Valerianus bùng nổ, Đức Giáo Hoàng Xít-tô II bị kết án tử hình cùng với sáu phó tế khác vào đầu tháng 8 năm 258. Sau đó, viên tổng trấn Roma yêu cầu Lau-ren-sô giao tất cả tài sản của Giáo hội cho đế chế. Tuy nhiên, nghe theo lệnh Đức Giáo hoàng trước khi ra pháp trường, Lau-ren-sô đã kịp phân phát hết tiền của, tài sản của Giáo hội cho người nghèo, và còn bán cả các phẩm phục quý giá để có thêm tiền mà phân phát. Khi tổng trấn chất vấn về số tài sản ấy của Giáo hội đang ở đâu thì Lau-ren-sô đã nói rằng: người nghèo, người khuyết tật, người mù lòa và đau khổ là những 'tài sản' thực sự của Giáo Hội. Người nghèo là “Tài Sản” của Giáo Hội, chắc chắn tư tưởng ấy của Vị Thánh Bảo trợ đã luôn vang vọng và hun đúc tinh thần của Người Cha khả kính và chi phối toàn bộ lối sống của Ngài.

Khi còn sống, thỉnh thoảng Cha chỉ nói vài câu vắn vỏi nhưng mang đầy ý nghĩa và có sức ảnh hưởng rất lớn đến những người bên Cha. Cha chia sẻ: giáo dân điều đi xe đạp thì tôi cũng chỉ đi xe đạp; đến khi giáo dân có xe máy thì tôi dùng xe máy; chắc chắn khi nào giáo dân có ô tô đi, thì tôi sẽ đi ô tô. Cha đã sống và luôn áp dụng đúng như Cha quả quyết. Tư tưởng và hành động của Cha luôn đồng nhất. Đây không chỉ là một lời quả quyết đơn thuần nhưng nó còn diễn tả tinh thần đồng cam cộng khổ của người chủ chăn với đoàn chiên của mình. Tư tưởng ấy trở thành kim chỉ nam cho cuộc đời linh mục của Ngài đồng thời chi phối cả một cuộc đời người mục tử: luôn chọn lối sống đơn sơ giản dị; gần gũi với hết mọi người, đặc biệt người nghèo. Cha muốn sống nghèo, và nghèo thật chứ không phải hình thức, để dễ cảm thông và chia sẻ với nỗi vất của những người nghèo khó.

Nói về nhân đức khó nghèo nơi Người Cha kính yêu, chắc chắn trong tâm khảm của những ai đã từng gặp gỡ và sống với Ngài hiện lên rất nhiều hình ảnh và cảm xúc khác nhau. Chúng ta ắt còn nhớ hình ảnh Người Cha già lặng lẽ đạp chiếc xe Peugeot màu xanh với chiếc túi đeo trên vai đi từ xứ này qua xứ khác, đi làm mục vụ khắp nơi và đến các gia đình thăm hỏi động viên giáo dân… Ngài đi đến đâu là rinh ran tiếng trẻ em và người lớn reo mừng chào đón: Con chào Cha!!! … Cha chào con!!! Các em chào Ngài với cung giọng nào thì Ngài đáp lại đúng cung bậc ấy! Chỉ nghe được tiếng Ngài vọng từ xa là từng đoàn lũ các em nhỏ trong các xóm làng ùa ra đường để được gặp Cha và chào Cha. Bé nào cũng muốn được chào Cha trước và được Cha nhìn thấy. Có khi Ngài dừng xe nói chuyện, bắt tay và xoa đầu các bé. Những hình ảnh này sao thân thương và gần gũi quá! 

Các phòng sinh hoạt của Cha thì vô cùng giản dị: nền đất nện, nền lát gạch hoặc nền xi măng (không lát đá hoa); phòng ngủ không điều hòa; trong phòng chỉ đơn giản có một cái giường nhỏ, một bộ bàn trà cho khách ngồi với cái điếu thuốc lào và bộ ấm trà trên bàn và một bàn làm việc nhỏ; nhà tắm không bình nóng lạnh… nói chung tất cả đồ dùng của Ngài đều vô cùng đơn giản và bình dị. Nhiều xứ họ đạo đã muốn trang bị cho Ngài các phòng sinh hoạt tiện nghi và sắm sửa cho Ngài những đồ dùng sang trọng nhưng đều bị Ngài từ chối. Ngài luôn tỏ ra cương quyết và giải thích: phòng cụ đạo nền lát gạch hay nền xi măng dễ cho giáo dân đến, đặc biệt người nghèo. Nền đá hoa nhiều người không quen và ngại vào. Đúng là thời ấy mấy nhà ở quê có nền đá hoa đâu nên vào nhà nào lát nền đá là thấy sang trọng lắm. Từng chi tiết như vậy luôn được Ngài lưu tâm và cẩn thận xem xét. Về đất Tiên Lãng người dân đa phần hút thuốc lào thì Ngài cùng hút thuốc giống họ để trở nên tất cả với mọi người.
Nhiều người cho Cha quần áo mới để mặc nhưng chỉ vài ngày sau không thấy và khi được hỏi thì Cha nói là cho người khác rồi. Tương tự giầy dép và các đồ dùng cá nhân khác cũng vậy, Cha dùng vài ngày lại không thấy còn và thế là chúng lại chuyển địa chỉ đến nơi khác. Phòng của Ngài không bao giờ đóng, tủ không bao giờ khóa và đồ dùng cũng chẳng có gì gọi là “đáng giá” phải cất giấu. Ai mua sắm cho cái gì thì Ngài dùng cái đó, không bao giờ yêu cầu hay đòi hỏi gì. Cơm nấu ngon thì Ngài ăn nhiều hơn mà nấu chưa ngon thì ăn ít, không bao giờ phàn nàn. Họa chăng, Ngài chỉ vui vẻ hướng dẫn và chỉ dạy cho mấy cô hay chú sắp bữa để có cách nấu món tốt hơn cho những lần sau. Thực tế thì dù đồ ăn ngon hay nhạt thì một bữa Ngài cũng chỉ lưng bát cơm. Quan điểm của Ngài là ăn ít thì rất tốt cho sức khỏe, nhất là cho dạ dày; ngoài ra, còn một ý nghĩa nữa mà tôi cảm nhận được, đó là Ngài muốn tiết chế và làm chủ bản thân trong vấn đề ăn uống!

Trong Giáo phận Hải phòng chắc hẳn ai cũng phải thừa nhận Ngài là người “nghèo nhất” nhưng cũng lại là người “giàu nhất” trong hàng Linh mục thời điểm ấy. Ngài giàu về tri thức và kiến thức đa chiều, cả về tôn giáo và văn hóa xã hội; giàu về tình cảm, giàu tình mục tử và tình con người; Ngài cũng giàu về của cải vật chất vì rất nhiều các tổ chức tôn giáo hay xã hội luôn nhờ đến Ngài như trung gian để trợ giúp cho người nghèo; những người có điều kiện cả lương lẫn giáo cũng luôn tin tưởng thông qua Ngài để chia sẻ tình bác ái. Tuy vậy, Ngài luôn ví mình như cái “giỏ không đáy” – nghĩa là cái giỏ không để đựng mà cái giỏ có lỗ hổng để lọt xuống các giỏ khác. Ngài cũng tự nhìn nhận mình luôn có rất nhiều của cải vật chất nhưng không phải do mình sở hữu và quy hướng về bản thân, nhưng trái lại Ngài luôn coi đó là những phương tiện để giúp người khác; Ngài trở nên cầu nối giữa người thiện chí hảo tâm và người cần giúp.

Đây là lối sống và tinh thần “nghèo tự nguyện” như Ngài luôn giải thích cho giáo dân. Thực ra tư tưởng này của Ngài không phải là điều mới mẻ, nhưng điều đáng nói ở đây là cách Ngài thực thi Lời dạy của Chúa và áp dụng vào hoàn cảnh của riêng mình. Tất cả trở nên lối sống và nhân đức của người mục tử nhân lành. Tư tưởng ấy khởi nguồn từ chính Đức Giê-su Ki-tô, Chúa chúng ta: “Đức Giêsu Kitô vốn dĩ là Thiên Chúa, mà không nghĩ phải nhất quyết duy trì địa vị ngang hàng với Thiên Chúa, nhưng đã hoàn toàn trút bỏ vinh quang, mặc lấy thân nô lệ, trở nên giống phàm nhân, sống như người trần thế” (Phil 2,6-8). Và đó là tinh thần tự nguyện và sự khó nghèo thực sự của Đức Giê-su: Đấng vốn giầu sang phú quí nhưng đã tự ý trở nên khó nghèo vì anh em để lấy cái nghèo của mình mà làm cho anh em trở nên giầu có” ( 2 Cor 8:9). “Người có tâm hồn khó nghèo”, vì không cố giữ lại gì cho riêng mình, nên có được mọi sự; người đó nghèo về chính mình nhưng lại giầu có về Thiên Chúa. Ở đây lời Tin mừng cũng có giá trị: “hãy cho đi thì sẽ được cho lại” (Lc 6:38): chúng ta cho đi những gì ta có và ta sẽ được cho lại không gì kém hơn là Nước Trời.

Theo con mắt nhân loại, Cha là người có quyền cao chức trọng trong Giáo hội và là người sở hữu nhiều của cải vật chất, vậy thì có quyền chăm lo cho bản thân và sử dụng ở mức cần thiết cho cuộc sống sinh hoạt hàng ngày. Tuy vậy, Ngài đã vượt qua cái nhìn giới hạn ấy, vượt qua tinh thần của thế gian để tiến xa hơn đến với nhãn quan của đức tin Ki-tô giáo. Ngài tự nguyện sống nghèo thật để gần với người nghèo và cảm thông được hoàn cảnh của họ. Ngài đi đến tận cùng với cái nghèo của giáo dân và lương dân để tìm cách giúp mọi người và nhâng mọi người ra khỏi hoàn cảnh khó khăn của họ. Thực quả không hề dễ thực hành được điều ấy, vì khuynh hướng tự nhiên của con người thì thích sung sướng và nhàn hạ. Nhưng Người Cha của chúng ta đã làm được, ắt hẳn Ngài đã có kinh nghiệm thẳm sâu về một Giê-su nghèo và họa đời mình theo gương của Thầy mình. Ngài đã nghiệm ra được và thực thi lời mời gọi của Thầy Giê-su: “Con chồn có hang, chim trời có tổ, nhưng Con Người không có chỗ tựa đầu” (Lc 9, 58).

Gần đây trong dịp khai mạc Đại hội thường niên của Hội đồng Giám mục Ý ngày 21/05/2018, Đức Thánh Cha cũng bày tỏ với anh em Giám mục: “đối với tôi là một tu sĩ Dòng Tên, khó nghèo vẫn luôn là “Mẹ” và là “Tường Thành” của đời sống tông đồ; là Mẹ vì làm nảy sinh và tường thành vì bảo vệ. Nếu không có đời sống khó nghèo thì không có lòng nhiệt thành tông đồ. Ai tin thì không thể nói về khó nghèo mà lại sống như ông hoàng. Thật là một sự phản chứng khi nói về đời sống khó nghèo mà lại sống sa hoa.

Bài học từ Người Cha khả kính:

1. Phải chăng tấm gương ấy, hình ảnh ấy của người môn đệ Đức Giê-su vẫn đang hết sức cần thiết cho đời sống Giáo hội hôm nay khi đang phải đối diện với một thế giới đề cao của cải vật chất! Dù trong cương vị là Giáo hoàng, Giám mục, Linh mục hay giáo dân, ai ai cũng phải chịu sự đòi buộc của tinh thần Tin mừng về đức khó nghèo, đồng thời đều phải trả lẽ trước mặt Chúa về những thứ của cải vật chất mình sử dụng và làm sinh lời. Xin cho chúng con luôn biết coi của cải vật chất và những thứ con “có” là phương tiện chứ không phải cùng đích đời mình. Dù sở hữu nhà lầu hay xe hơi, một ngày kia tay trắng sẽ hoàn trắng tay. Cái còn lại mai sau sẽ không phải là những thứ con sử hữu trên đời, nhưng là công phúc, sự hy sinh và tình yêu mến.

2. Cái nghèo tự bản chất là không tốt, nhưng tinh thần nghèo khó và tự nguyện sống nghèo vì người khác là một nhân đức luôn được Giáo Hội cổ võ. Và thực tế “Khó nghèo” đã trở nên Lời khấn đối với các tu sĩ trong đời sống dâng hiến. Hơn thế nữa, chính trong Tin Mừng Đức Giê-su đã mạnh mẽ công bố: “Phúc cho ai có tâm hồn nghèo khó, vì Nước Trời là của họ” (Mt 5:3). Nhưng “có tâm hồn nghèo khó” là gì? Nghĩa là xa rời của cải và những cái ta có. Nói tắt điều đó có nghĩa là gạt sang một bên tất cả những gì ngăn cản ta mở lòng cho Thiên Chúa, bằng cách thực hiện ý Người muốn và mở lòng cho người bên cạnh bằng cách nên một với họ để yêu mến họ cách xứng đáng, cùng sẵn sàng từ bỏ mọi sự: cha, mẹ, “ruộng đất” cùng quê hương, nếu Chúa đòi buộc. Thánh Mát-thêu nhấn mạnh “tâm hồn nghèo khó” nhưng đến lượt Thánh Lu-ca thì khác, Ngài đổi sang ngôi thứ hai: “Phúc cho anh em là những kẻ nghèo khó”. Theo Mát-thêu, đây là những người có tâm hồn nghèo khó. Nhưng Luca nói đến những người nghèo khó thực sự, nghèo tiền túng của. Điều này áp dụng trước hết cho các môn đệ. Quả thực, khi theo Chúa, các ông đành mất mọi sự, không có gì bảo đảm, không còn gì sở hữu, không còn mảnh đất nào làm quê hương. Tất cả hy vọng của các ông chỉ là ở nơi Chúa, Đấng đã kêu gọi các ông. Chấp nhận theo Chúa là chấp nhận thiếu thốn hoàn toàn. Đó là nghèo khó. Trong đời sống gia đình, thiết tưởng điều này cũng rất quan trọng và nhất là trong thời đại ngày hôm nay, vì chúng ta đã chững kiến biết bao gia đình đổ vỡ vì tôn thờ của cải vật chất và dốc hết tiền của cho con cái! Và kết quả là tiền mất, tình tan, cuộc đời vỡ nát.

3. Giàu về vật chất và lại “giàu” về tinh thần nghèo khó là điều lý tưởng nhất. Nhưng giàu về vật chất mà mất cảm thức nghèo thì thật nguy hại; vậy thà nghèo về của cải mà vẫn giữ được tinh thần nghèo thì có khi lại còn có ích hơn. Nước Trời ta không mua được bằng sự giầu sang vật chất và không chiếm hữu được nhờ quyền thế. Ta nhận được Nước ấy như ân huệ. Vì vậy Ðức Giêsu đòi phải nên như trẻ nhỏ hay như những người nghèo khó là những người luôn cần nhận lấy từ người khác. Nói thì dễ những làm mới khó! Xin Chúa giúp mỗi người chúng con, những người thân trong mỗi gia đình chúng con luôn biết đặt vật chất của cải vào đúng vị trí của chúng và luôn làm biết làm chủ tất cả.

Người chia sẻ tinh thần này của Vị Cha đáng kính Lau-ren-sô chỉ muốn làm sống lại hình ảnh và gương sáng của Ngài hầu mong mọi người nhớ đến Ngài và thêm lời cầu nguyện cho Ngài sớm được ban thưởng hạnh phúc Nước Trời. Bản thân cũng luôn ý thức về phận người yếu đuối mỏng manh nên coi đây như dịp nhắc nhở bản thân và chia sẻ với anh chị em bạn hữu chút niềm cảm xúc về Ngài. Nếu Ngài đã về bên Chúa, thì xin cầu bầu cho chúng con là đoàn dân đang bước đi trong tư bề cám dỗ về của cải vật chất, luôn biết nhìn lên Ngài như mẫu gương, mà tìm về với cội nguồn của nhân đức khó nghèo theo Tin Mừng. Lối sống này là đi ngược với tinh thần của thế gian, xin cho chúng con ơn can đảm và lòng yêu mến để dám lội ngược dòng bước theo Giê-su nghèo khó!

Hà Nội, ngày 18/07/2018

FX Bình An

Chia sẻ

Ý kiến phản hồi