Hiểu cha già Quynh ?

Cha Quynh, vị Linh mục dấn thân xây dựng một Giáo hội sống Phúc Âm trong lòng dân tộc

Ngày đăng:15-02-2017 |4:15 PM | 1472 Lượt xem

Cha Quynh, vị Linh mục dấn thân xây dựng một Giáo Hội sống Phúc Âm trong lòng dân tộc

Tất cả những người quen biết cha và đã tiếp xúc với ngài, trong nhà đạo hay ngoài xã hội, giáo dân hay nhân dân nói chung, chức sắc tôn giáo hay chính quyền, người bần nông cũng như người giàu có, bậc thức giả cũng như người mới ở i tờ, hình như đều có chung một nhìn nhận về cha già Quynh trong sự cố gắng của ngài để trở thành một Linh mục Việt Nam. Thao thức cả đời của ngài là góp phần xây dựng một Giáo hội bén rẽ sâu vào nền văn hóa dân tộc. Tâm nguyện ấy “như diều gặp gió” khi Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (HĐGMVN), năm 1980, trong thư chung khẳng định và mời gọi mọi thành phần Dân Chúa : “sống Phúc Âm trong lòng dân tộc”.

Vâng, nguyện vọng trở thành Linh mục Việt Nam, muốn xây dựng một Giáo hội Công giáo mang bản sắc Việt Nam, để rao giảng Tin Mừng cho người Việt Nam là động lực sống cho đời hoạt động và tất cả những hy sinh từ lúc lãnh nhận thiên chức Linh mục tới lúc Cha qua đời.

Sau thư chung của HĐGMVN, đặc biệt sau Thượng Hội Đồng Giám Mục Á Châu đã vạch đường chỉ lối, cha đã tìm tòi, nghiên cứu theo định hướng của Giáo Hội và lần lượt cho in thành những tập sách nhỏ, lưu hành nội bộ, về những vấn đề không dễ giải quyết giữa đức tin và văn hóa, giữa đức tin và niềm tin dân gian nơi người Việt Nam nói chung trong bối cảnh một nền văn hóa đa tôn giáo. Đây là những tập sách lưu hành nội bộ, hướng dẫn và giảng cho Linh mục đoàn Giáo phận Hải Phòng, dạy các giáo lý viên, ban truyền giáo, cùng một số ban ngành các trong các giáo xứ, về việc Thờ cúng tổ tiên, Đạo mẫu, Thành hoàng v.v…

Từ đó rất nhiều người chỉ chú trọng tới những tập sách và những vấn đề được đề cập trong đó, coi như một kết quả tự nhiên cần biết và cho rằng thế là đủ để áp dụng thực hành trong đời sống đức tin. Nhiều người cho rằng cha đã giải quyết hết vấn đề cần thiết liên quan đến việc hội nhập văn hóa. Có lẽ ngay cả những người đã được học hỏi trực tiếp nơi ngài cũng đều có chung một ý nghĩ, mà quên rằng cha luôn nhấn mạnh, đây là những vấn đề “HÓC BÚA”. Cha luôn luôn nói rõ ràng việc ngài làm chỉ là một đóng góp nhỏ nhoi, cần được học hỏi, nghiên cứu một cách kỹ lưỡng hơn nữa và nhất là biết lắng nghe ý kiến của những người quan tâm tới vấn đề này cả về đạo cũng như đời, đặc biệt cần làm việc dưới sự dẫn dắt của Chúa Thánh Thần và hướng dẫn của Giáo Hội.

Thí dụ về vấn đề thờ cúng tổ tiên, trong lời giới thiệu cha nói rõ : “Về vấn đề tổ tiên có rất nhiều khía cạnh cần học hỏi. Thí dụ phải học về chữ hiếu, từ đấy học về quan hệ bố mẹ con cái “trong mọi hoạt động cuộc sống. Thí dụ ông bà bố mẹ chết có phù hộ cho con cái được chăng?” Nhiều chuyện lắm. Trong phạm vi những bài sau đây, chỉ xin hạn chế về sự thờ cúng : thờ cúng ông bà ông vải, nghĩa là sau khi các cụ đã chết, cúng giỗ. Vấn  đề này có gây nhiều hiểu lầm, đã gây bao tai hại, cho bao nhiêu người, nhất là người công giáo Việt Nam, từ 400 năm nay, và đến nay vẫn chưa được làm sáng tỏ. Không, bài này không giám giải quyết chuyện gì, không giám mang tính chất nghiên cứu sâu rộng hay mới mẻ gì, chỉ mong nói lên nguyện vọng thiết tha của người dân công giáo bình thường, về một số chuyện lặt vặt thực tế nhưng sát sườn cứ hay gặp hằng ngày, nhiều khi cũng gây thắc mắc lôi thôi cần giải quyết thoả đáng, nói nôm na dễ hiểu, người bình thường cũng hiểu được.”

Những tập sách nhỏ ấy nay được gộp lại, lấy tựa đề “Công giáo và văn hóa dân gian Việt Nam”. Cuốn sách bao gồm những vấn đề cha đã dày công, nghiên cứu, học hỏi rồi giảng dạy. Đó là kết quả của tâm nguyện đời Linh mục của cha, có thể coi như một thành quả được thôi thúc bởi tình yêu Chúa Ki-tô dưới sự dẫn dắt của Chúa Thánh Thần.

Tuy vậy, để hiểu hơn câu hỏi “tại sao” về những vấn đề hóc búa giữa đức tin – văn hóa mà cha đã viết, có lẽ cần trở về với nền tảng giáo lý căn bản mà cha đã giảng dạy. Có một logic rõ ràng trong suy tư giáo lý, thần học. Một sự kiên nhẫn tuyệt vời trong hy vọng và có phương pháp, để có thể giúp những người được học hỏi dù ở trình độ nào, cũng có thể lĩnh hội được cách có hệ thống giáo tư tưởng của ngài. Một trong những cuốn sách giáo lý căn bản cần tìm hiểu trước tiên mang tựa đề "Giáo lý Công giáo sơ lược".

"Giáo lý công giáo sơ lược" là nhan đề một tập sách gồm 60 bài, được chia làm ba phần, có thể tóm tắt như sau :

- Phần thứ nhất nói về Chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Thiên Chúa có một chương trình, chương trình ấy rải ra làm ba bước, ta có ba nhiệm vụ thực hiện chương trình ấy trong hai phạm vi hoạt động : đạo và đời.

- Phần thứ hai nói về đời sống ki-tô hữu, nhất là đời sống nội tâm. Người ki-tô hữu cần có một đời sống nội tâm tốt, vững mạnh thì mới cộng tác và hoạt động thi hành chương trình của Thiên Chúa cho tốt được.

- Phần thứ ba đề cập riêng đến Chúa Giê-su, Ngôi Lời nhập thể đến để hoàn thành chương trình cứu độ của Thiên Chúa. Ngoài ra ta cũng cần chú trọng đến vai trò của Chúa Thánh Thần cùng Giáo hội trong chương trình ấy.

Cuốn "Giáo lý công giáo sơ lược" này được coi như nền tảng căn bản giúp hiểu những tư tưởng và nghiên cứu sau này của cha. Sẽ rất khiếm khuyết và có thể dẫn đến hiểu lầm khi tìm hiểu về lý tưởng trở thành Linh mục Việt Nam, để góp phần xây dựng một Giáo hội mang bản sắc Việt Nam, nếu bỏ qua không tìm hiểu kỹ 60 bài Giáo lý sơ lược này.

Dĩ nhiên, cuốn 60 bài này có thể được coi như nền tảng, còn nhiều vấn đề giáo lý khác mà cha đã viết và giảng dạy cần tìm hiểu để hiểu rõ hơn tư tưởng của ngài.

Vâng, người Công giáo Việt Nam chỉ có thể sống Phúc Âm giữa lòng dân tộc nếu có một nền tảng giáo lý vững chắc, giúp ta có cái nhìn quân bình, đúng đắn về các tôn giáo bạn trong chương trình của Thiên Chúa, nhất là trên đất nước Việt Nam chúng ta, khi mà quan niệm về tôn giáo chỉ đơn thuần là con đường đưa con người đến "Chân - Thiện - Mĩ", và vì thế nên "đạo nào cũng như đạo nào", đạo nào cũng dạy ăn ngay ở lành. Như vậy ta sẽ tránh không bị rơi vào mê tín dị đoan, coi anh chị em, hay các tôn giáo bạn, những vị thần của họ như "bụt thần ma quỷ", nghĩa là đồng nghĩa với Quỷ, thần của sự dữ trong Công giáo.

Nếu dịp Năm Thánh 2000, Đức Thánh Cha Gio-an Phao-lô II, nay là Thánh Giáo Hoàng Gio-an Phao-lô, đã nhân danh Giáo hội xin lỗi toàn thể nhân loại về những lỗi lầm thiếu sót của Giáo hội, thì thiết tưởng Giáo hội Việt Nam, một ngày nào đó cũng cần xin lỗi dân tộc Việt Nam về những  thiếu sót đã gây biết bao hiểu lầm trong công cuộc rao giảng Phúc Âm.

Chúng ta là môn đệ Đức Giê-su, có thể sống Phúc Âm và rao truyền cho anh chị em mình nếu chúng ta sống Lời Chúa dạy : "Nếu anh em ở lại trong lời của Tôi, thì anh em thật là môn đệ Tôi; anh em sẽ biết sự thật, và sự thật sẽ giải thoát anh em." (Ga 8,32)

Cha già Quynh đã cố gắng bằng chính cuộc đời Linh mục của mình, cố gắng học hỏi, nghiên cứu, giảng dạy cho nhiều thế hệ giáo dân và cả giáo sĩ của Giáo phận Hải Phòng, để giúp mọi người có một cái nhìn đúng hơn về các tôn giáo bạn, để tìm ra một phương thế rao giảng Phúc Âm phù hợp với hoàn cảnh đa tôn giáo tại Việt Nam.

Còn bạn và tôi?

Lm Phê-rô Nguyễn Văn Diện

Chia sẻ

Ý kiến phản hồi