Góp nhặt cát đá

Kinh Lạy Cha mới ?

Ngày đăng:28-10-2017 |5:22 AM | 1401 Lượt xem

Lần theo dấu vết...

(Xin đọc thêm chú thích cuối bài khi các bạn thấy có số màu xanh bên cạnh một từ)

Các bạn đừng sợ. Đây không phải chuyện lần theo dấu vết để truy tìm thủ phạm hoặc để theo dõi ai đó, mà chỉ là chuyện liên quan đến tựa đề và nội dung một bài dịch được đăng trên một số trang mạng « công giáo », và đã được chia sẻ rất nhiều trên facebook, đã gây hoang mang cho nhiều người : kinh Lạy Cha mới.

Tra trên Google lần theo dấu vết bài dịch đã được đăng và trích đăng trên nhiều trang mạng khác nhau như : phanxico.vn[1] ; memaria.net ; baoconggiao.net ; giaophanvinhlong.net ; mtgvinh.net ; báocônggiáo.vn… Tiếp đó cả ngàn facebooker[2]  đã chia sẻ lại trên tường (không tính những ai chia sẻ lại của những người đã chia sẻ), trên fanpage, hay trong nhóm của mình, đã gây hoang mang và làm cho có nhiều lời bình khác nhau, thậm chí là không được ổn lắm.

Lần tìm về nguồn của bản dịch thì được biết bài của tác giả đã được được dịch từ báo Figaro của Pháp. Bài báo được đăng trên trang mạng « http://www.lefigaro.fr[3] » ngày 21/10/2017. Cần nói rằng, tờ Figaro không phải là một tờ báo Công giáo, nên họ có thể đặt cái tựa theo như họ muốn mà không cần bận tâm. Giống như khi người ta nói về Đức Giáo Hoàng chuẩn bị truyền chức linh mục cho phụ nữ hay cho những người đã có gia đình. Họ không lấy tin từ Rô-ma mà lại "bay" sang tận Mỹ lấy tin của một tờ báo ngoài luồng nào đó. Do đó, nếu ai đọc được tiếng Pháp thì có thể vào trang chính thức của HĐGM Pháp : « http://www.eglise.catholique.fr/ » tìm đọc sẽ không thấy nói đến kinh Lạy Cha mới, mà chỉ nói đến bản dịch mới về (hoặc của) kinh Lạy Cha mà thôi (la nouvelle traduction du Notre Père).

Nói là bản dịch kinh mới về kinh Lạy Cha, nhưng thực sự thì chỉ dịch lại có một câu. Câu "Ne nous laisse pas entrer en tentation" sẽ thay thế câu "Ne nous soumets pas à la tentation" trong bản dịch hiện tại vẫn dùng trong phụng vụ cho các nước sử dụng tiếng Pháp.

Không vội đi vào nội dung bài dịch, xét nguyên cái tựa đề ta đã thấy không ổn rồi. Không thể nào có kinh Lạy Cha mới. Lời kinh Đức Giê-su đã dạy chỉ có một, không ai có thể thay thế được. Vậy thì tại sao lại có cái tựa đề như vậy ? Lý do chỉ vì tác giả trung thành với từ ngữ của trang lefigaro.fr : Le nouveau Notre Père en vigueur le 3 décembre - Kinh Lạy Cha mới sẽ có hiệu lực vào ngày 3 tháng 12-(2017). Trung thành với nguồn dịch là điều rất tốt và nên làm. Tuy nhiên, tùy nguồn trích dịch, nếu dịch từ một trang như của lefigaro.fr thì nên có chú thích, hoặc có thể chua thêm vào cái tựa đại khái như « Tin Giáo hội Pháp : … », để mọi người đỡ hiểu lầm và có những bình phẩm trở thành bình loạn thì quả là đáng tiếc.

Về nội dung bản dịch người viết bài không dám bình luận gì, chỉ xin nói về câu thay đổi trong bản dịch mới về kinh Lạy Cha của HĐGM Pháp. Câu "Ne nous laisse pas entrer en tentation" sẽ thay thế câu "Ne nous soumets pas à la tentation" trong bản dịch mà hiện tại vẫn dùng trong phụng vụ tại các nước nói tiếng Pháp. Động từ « Soumettre »[4] trong tiếng Pháp có nhiều nghĩa khác nhau, hai nghĩa chính có thể liên quan đến câu kinh này là : « Faire subir telle action », hiểu là làm cho phải chịu đựng một hành động nào đó chẳng hạn như một sản phẩm phải qua giám định chất lượng ; nghĩa thứ hai « faire subir à quelque chose ou à quelqu'un les effets de quelque chose » hiểu là làm ai hay vật/cái/điều gì đó phải chịu đựng hậu quả, hệ lụy, của vật/cái/điều gì đó, chẳng hạn bắt công nhân làm thêm giờ với những điều kiện làm việc khắc nghiệt, không hợp lý...

Câu "Ne nous soumets pas à la tentation" rất khó dịch sang tiếng Việt, nhưng có thể hiểu đại ý là Chúa làm ta phải chịu cám dỗ, bắt ta chịu cám dỗ, nên xin Chúa đừng đưa ta vào cám dỗ nữa, đừng bắt ta chịu cám dỗ. Tác giả lấy lại câu của bản dịch kinh Lạy Cha bằng tiếng Việt, đang dùng ở Việt Nam « Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ » để áp dụng dịch câu "Ne nous soumets pas à la tentation" thì không ổn lắm, dù chỉ là tạm dịch.

Chính điều này gây hoang mang cho rất nhiều người đọc và gây thắc mắc cho người đọc rất nhiều. Vì không có chú thích hay giải thích của người dịch, nên những anh chị em giáo dân bình thường đọc cứ nghĩ rằng bản dịch mới này sẽ áp dụng cho toàn thể Giáo hội. Thưa không, mà bản dịch này về kinh Lạy Cha và bản dịch sách lễ Rô-ma, sách các bài đọc dành cho những nước sử dụng tiếng Pháp, chứ không cho Việt Nam hay cho Giáo hội hoàn cầu.

Trở lại với câu của bản dịch mới trong tiếng Pháp "Ne nous laisse pas entrer en tentation" có thể nói là trùng và đồng nghĩa với bản dịch tiếng Việt ta đang đọc « Xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ » (nếu không HĐGM Việt Nam lại phải dịch lại kinh Lạy Cha), nghĩa là xin đừng để chúng con sa (sa chân, rơi vào) chước cám dỗ, xin Chúa ngăn bước ta để ta không bị rơi vào chước cám dỗ.

Viết ít dòng này để chỉ mong chia sẻ với các bạn mấy suy nghĩ viển vông :

- Tôi biết khi dùng ngòi bút (thực ra bây giờ là bàn phím) để viết, dịch, khó tránh khỏi những thiếu sót. Ai cũng có thể phạm sai lầm cách này cách khác. Chúng ta cùng cố gắng làm sao để tránh những hiểu lầm đáng tiếc có thể xảy ra. Tôi không nghĩ có ai có ý gây ra sự hiểu lầm trong Giáo hội, nhưng quả thật với trào lưu thời đại thông tin điện toán hôm nay, chỉ thiếu rõ ràng, thiếu minh bạch một chút hay mập mờ sẽ tai hại vô cùng.

- Thấy tốc độ chia sẻ bài viết thì thật là mừng vì hình như ngày càng nhiều người chịu khó tìm hiểu, học hỏi để cùng nhau góp phần làm cuộc sống tươi đẹp hơn, với người công giáo thì là cơ hội để tìm hiểu, đào sâu đức tin. Dẫu biết thế, cũng cần lưu ý rằng khi ta đọc ta có thể hiểu vì ta biết vấn đề, nhưng khi chia sẻ, có lẽ cần một sự thận trọng nhất định nào đó để lượng giá việc mình làm. Ai cũng muốn làm điều tốt, nhưng trong thời đại thông tin ồ ạt như mớ bòng bong hiện nay, không có kiểm soát, kiểm duyệt nhiều, nhất là khi liên quan đến đức tin, mỗi người đôi khi nói cách chủ quan, theo ý riêng mình thì quả thực nguy hiểm vô cùng.

Mấy lời dông dài, mong các bạn thông cảm và lượng thứ cho kẻ hèn.

Xin Chúa Thánh Linh soi sáng, hướng dẫn mỗi chúng ta trong mọi lĩnh vực, đặc biệt trong lĩnh vực « thông tin ».

Lm Phê-rô Nguyễn Văn Diện

_______________________________

[1] Trang mà bài được đăng chính thức sau đó các trang khác đăng lại, rồi các facebooker chia sẻ rộng rãi : https://phanxico.vn/2017/10/24/kinh-lay-cha-moi-se-co-hieu-luc-vao-ngay-3-thang-12-2017/

[2] https://www.facebook.com/NhacThanhCaVN/  bài đăng ngày 25 octobre hồi 17:00

[3] http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2017/10/21/97001-20171021FILWWW00054-le-nouveau-notre-pere-en-vigueur-le-3-decembre.php

[4] http://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/soumettre/73692

Chia sẻ

Ý kiến phản hồi